Balansoefeningen voor kinderen

Balans is het vermogen om het lichaam stabiel te houden tijdens stilstand en beweging. Kinderen gebruiken hun balans voortdurend. Denk aan lopen, rennen, fietsen, spelen op de wip of het aantrekken van sokken. Het lijkt misschien vanzelfsprekend, maar balans is een complexe vaardigheid die zich tijdens de kindertijd ontwikkelt. Het vereist voortdurende afstemming tussen het zenuwstelsel, spieren, zintuigen en gewrichten.  

Een goede balans vormt de basis voor allerlei andere motorische vaardigheden. Denk aan springen, klimmen, traplopen en zelfs schrijven. Sommige kinderen hebben hier extra ondersteuning bij nodig. Kinderen met een minder goed ontwikkelde balans kunnen sneller struikelen, zich onzeker voelen bij bewegen of moeite hebben met sportactiviteiten. Gelukkig kun je balans goed trainen met gerichte balansoefeningen. 

Hoe ontwikkelt balans zich bij kinderen?

De ontwikkeling van balans begint al vroeg. Baby’s leren hun hoofdje recht te houden, daarna gaan ze rollen, kruipen en staan. Hierbij is een goede hoofdbalans nodig. Naarmate een kind ouder wordt, verfijnen de balansvaardigheden zich verder. Dit gaat niet bij ieder kind vanzelf. Soms zie je dat een kind vaak valt, moeite heeft met het handhaven van balans in sport- en spelmomenten, zich vaak bezeert tijdens het spelen of moeite heeft met fietsen. In zulke gevallen kunnen balansoefeningen een mooie ondersteuning bieden. 

Balans wordt beïnvloed door een samenwerking tussen meerdere systemen: 

Sensorisch systeem
  • Visueel systeem: helpt bij oriëntatie en het inschatten van afstanden.
  • Vestibulair systeem (evenwichtsorgaan in het binnenoor): detecteert hoofdbewegingen.
  • Proprioceptie: geeft feedback over waar het lichaam zich bevindt ten opzichte van het zichzelf.
Motorisch systeem
  • Spierkracht en spierspanning: zijn de spieren sterk genoeg?
  • Coördinatie: kunnen de spieren goed samenwerken?
  • Core-stabiliteit: is er voldoende rompstabiliteit om ledematen vrij te kunnen bewegen?
  • Cognitieve controle
  • Aandacht, taakgerichtheid en concentratie spelen ook een rol, zeker bij jonge kinderen

Als deze systemen goed samenwerken, kan een kind soepel bewegen en zich veilig voelen in zijn of haar lichaam. 

Wanneer zijn balansoefeningen zinvol?

Balansoefeningen zijn nuttig voor vrijwel ieder kind. Ze kunnen vooral helpen als je merkt dat je kind: 

  • Vaak valt of struikelt.
  • Moeite heeft met fietsen of klimmen.
  • Snel duizelig wordt of angstig is bij bewegende ondergronden.
  • Moeite heeft met stilzitten of lang staan.

Daarnaast kunnen kinderen met motorische ontwikkelingsproblemen, DCD (Developmental Coordination Disorder), ADHD of sensorische prikkelverwerkingsproblemen veel baat hebben bij balansoefeningen. 

Evenwichtsproblemen bij kinderen

Voorbeelden van balansoefeningen voor thuis

Het fijne van balansoefeningen is dat je ze op een speelse manier thuis kunt aanbieden zonder hulpmiddelen. Hier zijn een aantal voorbeelden van eenvoudige en effectieve oefeningen: 

  1. Op één been staan

Laat je kind op één been staan terwijl het een liedje zingt, tandenpoetst of een balletje gooit. Wissel beide benen af. Wil je het moeilijker maken? Dan kun je de ogen dicht doen of op een kussen gaan staan, om zo de ondergrond onstabieler te maken.  

  1. Loop over een (denkbeeldige) lijn

Teken een lijn op de grond met tape, gebruik de voegen in de vloer of gebruik een stoeprand. Laat je kind hierover lopen alsof het op een smalle brug loopt. 

  1. Doe een kussengevecht op één been

Sta tegenover elkaar op één been en probeer elkaar met zachte kussens uit balans te brengen. Goed voor evenwicht én plezier. 

  1. Maak een hinkelbaan

Maak met stoepkruit buiten een hinkelbaan, waarbij je op 1 been moet hinkelen naar de overkant. Wisse beide benen af.  

  1. Bouw evenwichtsparcours

Verzamel kussens, matjes, stapstenen en wiebelkussens en maak een evenwichtsparcours. Je kunt de moeilijkheidsgraad van het evenwichtsparcours aanpassen naar het niveau van je kind. Ondertussen kan je kind bijvoorbeeld puzzelstukjes meenemen, zodat ze na een aantal rondjes een puzzel kunnen maken. 

Balansoefeningen bij de kinderfysiotherapeut

Soms is extra begeleiding nodig om de balans van een kind gericht te verbeteren. Een kinderfysiotherapeut kijkt naar de motorische ontwikkeling van het kind en stelt een oefenprogramma op maat samen. Daarbij worden spelvormen gebruikt die aansluiten bij de leeftijd, belevingswereld en behoeften van het kind. 

Binnen de behandeling wordt gewerkt met materialen zoals balansborden, wiebelkussens en evenwichtsbalken. Deze vergroten de uitdaging en helpen het kind om nieuwe vaardigheden aan te leren. Maar het draait niet alleen om oefenen. We kijken ook naar het zelfvertrouwen van het kind en hoe het in zijn vel zit tijdens het bewegen. 

De behandeling is spelenderwijs opgebouwd. Kinderen bewegen met plezier en verbeteren tegelijkertijd hun balans. Ouders krijgen vaak tips mee voor thuis zodat het effect van de therapie ook daar doorwerkt. 

Ondersteuning nodig?

Maak je je zorgen over de balans van je kind of heb je het idee dat je kind wat extra ondersteuning kan gebruiken bij bewegen? Dan kan een kinderfysiotherapeut meekijken. Bij Kinderfysiotherapie Hidding helpen we kinderen op een speelse en effectieve manier hun balans te verbeteren. We werken samen met ouders en kijken altijd naar het individuele kind. Zo zorgen we ervoor dat elk kind weer met plezier en vertrouwen kan bewegen. 

Neem contact op met ons

Bij Kinderfysiotherapie Hidding kijken we graag mee en geven gericht advies en begeleiding. Neem gerust contact met ons op voor een afspraak of meer informatie